Abkant Büküm Rehberi

Abkant nasıl büker

Abkant pres, sacı alt kalıptaki V kanala üst kalıp (bıçak) ile bastırarak büker. Hava bükmede (air bending) sac V kanalın dibine değmez; açı, bıçağın iniş derinliğiyle belirlenir. Bu yöntem esnek ve hızlıdır, tek kalıp setiyle farklı açılar bükülür. Dip bükme ve ezmede sac kanalın dibine oturur; açı daha kesin ama tonaj çok daha yüksektir.

V kanal ve iç yarıçap

Pratik kural: V kanal açıklığı sac kalınlığının 6 – 8 katıdır (ince sac için 6, kalın sac için 8–10). İç büküm yarıçapı hava bükmede yaklaşık V kanalın %15–17'si kadar oluşur. Örneğin 2 mm sac V12 kanalda bükülür, iç yarıçap yaklaşık 2 mm olur.

Minimum flanş uzunluğu (bükümün kenara mesafesi) V kanalın en az 0,7 – 0,8 katı olmalıdır; aksi hâlde sac kanala düşer ve büküm bozulur. 2 mm sac için minimum flanş yaklaşık 9 – 10 mm'dir.

Tonaj

Hava bükmede gereken kuvvet yaklaşık olarak F (ton/m) = 1,42 × Rm × t² / V formülüyle hesaplanır (Rm: çekme dayanımı kN/mm², t: kalınlık mm, V: kanal mm). Örnek: S235, t = 4 mm, V = 32 mm için yaklaşık 11 ton/m; 3 metre boyda 33 ton gerekir.

K faktörü ve açınım

Sac bükülürken dış yüzey uzar, iç yüzey kısalır; arada uzunluğu değişmeyen nötr eksen bulunur. K faktörü, nötr eksenin iç yüzeye uzaklığının kalınlığa oranıdır ve 0,3 – 0,5 arasında değişir (hava bükmede tipik 0,42). Açınım uzunluğu düz kısımların toplamına büküm payı (bend allowance) eklenerek bulunur. Bu hesabı biz yaparız; sizden yalnız bitmiş parça ölçüsü ve iç yarıçap toleransı isteriz.

Geri esneme

Yük kalktığında sac elastik olarak bir miktar geri açılır. Geri esneme malzeme dayanımı ve yarıçapla artar: S235'te 1 – 2°, paslanmazda 2 – 4°, alüminyum 5754'te 2 – 3°. CNC abkant bunu fazla bükerek telafi eder; açı sensörlü tezgâhlarımız ilk parçada ölçüp düzeltir.

Tasarım kuralları

• Büküm hattına yakın delikler bükümde deforme olur; delik-büküm mesafesi ≥ 2 × kalınlık + iç yarıçap olmalıdır.
• Büküm hattı hadde yönüne dik olduğunda çatlama riski azalır; parça yerleşiminde bunu dikkate alırız.
• Kapalı kutu formlarında bıçak ve parça çarpışması oluşabilir; derin kutular için kuğu boynu (gooseneck) kalıp gerekir.
• Büküm köşelerinde rahatlatma (relief) kesimi çatlağı ve yırtılmayı önler.